Kultura Zuzendaritza Nagusia - Vianako Printzea Erakundea
Nafarroako Gobernua

Nafarroako Artxiboak Noaingo aireportuko terminalaren inaugurazioari eskaini dio maiatzeko mikroerakusketa

2023/05/24

Erakusketak ibilbide bat eskaintzen du terminalaren historian zehar, 1930eko Hegazkintza Jaialdiko irudiekin, antzinako aerodromoko dokumentuekin, egungo aireportuaren inauguraziora arte

Iruñeko aireportuko lehen terminala eta kontrol-dorrea inauguratu zirenetik 50 urte bete direnean, Nafarroako Errege Artxibo Orokorrak aireportu-azpiegitura horren historiarekin zerikusia duten dokumentu batzuk jendaurrean jarri ditu maiatzean. Zehazki, Noaingo aerodromo zaharraren egokitzapenari buruzko Foru Aldundiaren dokumentuak, instalazio berrien eta kokalekuaren planoak eta 1930ean egindako Hegazkintza Jaialdiaren eta 1973an terminalaren inaugurazioaren argazki sorta bat daude ikusgai.

Noaingo Aireportuko Terminalaren Inaugurazioaren 50. urteurrena (1973) izeneko mikroerakusketa formatu txikiko erakusketa da, sarrera librea eta doakoa, eta Nafarroako Artxiboko beheko galerian egongo da zabalik maiatzeko egun guztietan, 10:00etatik 14:00etara eta 17:00etatik 20:00etara.

Noaingo lurreratze zelaia

XX. mendearen hasieratik, lehen hegazkinek Nafarroako zeruak zeharkatu zituztenetik, Noain herriaren ondoan dagoen 450 metroko garaiera duen goi-ordokia, trenbidearen eta errepidearen artean dagoena, Iruñerriaren kokalekuetako bezala– berez mugatua airekoa, mendi-adarrez inguratuta baitago –, hegazkinak lurreratzeko eta aireratzeko egokiagoak.

Horrela, 1920ko hamarkadan, aipatutako goi-ordokian kokatutako lurrak, Iruñeko Udalak Noaingo Kontzejuari errentan emanak, Nafarroako hiriburuko goarnizio militarreko zalditeria-unitateen maniobra-eremu gisa erabiltzeko, aireontzien lurreratze-zelai gisa ere erabili ziren. Bere eremua, jatorrizko hangar batez gain, 1929an handitu zen, Galar udalerriaren ondoko finkekin. Mikromuestra, hain zuzen ere, 1930eko San Fermin jaiak zirela eta, Noaingo lurreratze zelai horretan ospatu zen Hegazkintza Jaialdiko argazki sorta batekin irekitzen da.

1936an Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, eta gerra-gatazkatik aeronautikaren arloan sortu ziren beharrizan militarrak zirela eta, Nafarroako Foru eta Probintzia Aldundiak kudeaketak egin zituen lurrak behin betiko eskuratzeko eta aerodromo gisa egokitzeko. Horretarako, lur-eremua zelaiguneratu zen, eta bi pista prestatu ziren, gurutzatuta, proiektuaren planoan ikus daitekeenez.

Aerodromotik aireportura

1950eko hamarkadan, Nafarroako erakundeek Noaingo aerodromoa benetako aireportu bihurtzeko aukera aztertzen hasi ziren, eta 1957 eta 1958 artean bi irtenbide proiektatu zituzten pista zolatuak jartzeko eta eraikin terminal bat eraikitzeko, baina ez ziren gauzatu. Hala eta guztiz ere, hurrengo urteetan, Nafarroako Errege Aeroklubaren jarduerek bultzatuta, Noainek noizbehinkako jarduera aeronautikoa izaten jarraitu zuen, eta Espainiako Vueltaren etapa amaiera eta hasiera ere izan zituen.

Hurrengo hamarkadaren amaierara arte itxaron beharko zen Noaingo aerodromoa aireportu bihurtzeko saiakerek forma har zezaten berriro. Hala, 1969an, Nafarroako Foru eta Probintzia Aldundiak Espainiako Gobernuaren baimena jaso zuen zolatutako pista bat eraikitzeko, bai eta beste obra gehigarri batzuk ere, 1972an hegaldi komertzial erregularrak hastea ahalbidetu zutenak, Iruñea Madrilekin eta Bartzelonarekin lotuz.

Hala ere, hurrengo urtean, 1973ko uztailaren 6an, inauguratu ziren terminal-eraikina, lehenengo kontrol-dorrea eta sarbide-errepidea, eta Iruñeko aireportua finkatzen amaitu zuten. Instalazio horiek, hurrengo urteetan, kontrol-dorre eta terminal berriekin handitu ziren. Horrela, Noaingo aerodromo zaharrak behin betiko eskuratu zuen bere lekua Espainiako aireportuen artean, Nafarroako hiriburua airez ere irisgarri bihurtuz. Erakusketa inaugurazio ekitaldi horren argazki batzuekin ixten da.

Nafarroako Artxiboak Noaingo aireportuko terminalaren inaugurazioari eskaini dio maiatzeko mikroerakusketa
Josefina Galbete hegazkin batean 1930ean

galeria

Zerrendara itzuli