es | eu

Kultura Zuzendaritza Nagusia - Vianako Printzea Erakundea
Nafarroako Gobernua

Historia

Vianako Printzearen Saria 1990an sortu zen, Vianako Printzea Erakundearen sorreraren 50. urteurrena ospatzeko asmoarekin. Erakunde hori Nafarroako Foru Aldundiak sortu zuen 1940an, kultura sustatzeko, batez ere ondarearen zaintza, arte ederren lantzea eta Nafarroako herriaren ondarearen babesa.

Vianako Printzearen Erakundea Nafarroako Kultura Kontseilu gisa sortu zen, eta erakundeak bere gain hartu zuen Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeak XIX. mendetik egiten zuen lana.

Erakundearen helburua zen, garaiko hitzetan, “gure iragan loriatsua ohoratzea, iragan hori oroitzen duten monumentuak zaintzea, gure Arte Ederrak lantzea eta gure herriak zaindu eta goretsi behar dituen altxor espiritual eta sentimentalekin bizitzea, betikotasun jomuga zintzoak lortu nahi baditu, dauzkan bereizgarrietan”.

Vianako Printzea Erakundeak hasieran hiru atal zituen. Lehena zen “Erreinuko Ondare Artistikoa zaharberritzea, zaintzea eta babestea”, bigarrena “Historia, Zuzenbidea, Literatura, Ohiturak eta Artisautza ikertzea, aztertzea eta sustatzea”, eta hirugarrena “Kultura arrunt bihurtzea, Argitalpen, Liburutegi, Artxibo, Museo, Ikastaro eta Hitzaldien eta Turismoaren bitartez”.

Sariak Vianako Printzea Erakundearen izen bera du, Karlos III.ak haren biloba eta koroaren oinordeko Carlos de Trastámara y Evreuxen (1421-1461) alde sortutako tituluarena, hain zuzen ere. Vianako Printzerria sortzeko erabakiak Europako erreinuen Erdi Aro berantiarreko ohitura batekin du zerikusia; ohitura horren arabera, tronuaren oinordekoak titulu berezi bat zuen: Ingalaterrakoa, 1283tik, “Galesko Printzea” zen; Frantziakoa, 1346tik, “Vienneko Izurdea”; Aragoikoa, 1350etik, “Geronako Printzea”; eta Gaztelakoa, 1388tik, “Asturiasko Printzea”.

1990ean, Vianako Printzea Erakundeak Foru Aldundiaren (1940-1984) eta Nafarroako Gobernuaren (1984-1990) kultura-organo gisa lanean 50 urte egin zituenean, Gobernuak, Nafarroako Kultura Kontseiluaren ekimenez, “kulturaren arloko urteko sari berezi bat” sortu zuen, “ibilbide pertsonal edo kolektiboak saritzeko eta, halaber, sarituen lana aintzatesteko eta erakundeek kulturak gizartearen eraikuntzan eta garapenean duen zereginari garrantzia ematen diotela adierazteko”. Sari hori bideratua zegoen, “bereziki, etengabeko lanak eta ibilbide nabarmenak saritzera”.

1990etik, saria Leireko San Salvador monasterioan eman dute, Nafarroako Erregeen omenaldi tradizionala egiten den egun berean; 1993tik Espainiako Koroak ere parte hartu du. 2016an, ordea, saria emateko ekitaldia Erriberriko Errege Jauregian egin dute eta, beraz, Leiren egiten den Nafarroako Erregeen Omenalditik eta errege Etxetik bereizi dute.

2019. urteko Vianako Printzearen Saria Vianan emango da hiriaren fundazioaren VIII. mendeurrenagatik.